De CSRD en het nieuwe juridische gewicht van duurzaamheidsinformatie
De CSRD en het nieuwe juridische gewicht van duurzaamheidsinformatie
Met de inwerkingtreding van de Corporate Sustainability Reporting Directive (Richtlijn (EU) 2022/2464) per 1 januari 2025 is de rapportage over milieu-, sociale en governancefactoren (ESG) onderdeel geworden van de reguliere verslaggevingsverplichtingen van ondernemingen. De richtlijn markeert een duidelijke verschuiving: duurzaamheidsinformatie is niet langer vrijblijvend, maar vormt een toetsbaar juridisch kader waarin bestuurders en accountants een centrale rol vervullen.
De CSRD is van toepassing op grote ondernemingen met meer dan 250 werknemers, een omzet van meer dan 40 miljoen euro of een balanstotaal van meer dan 20 miljoen euro. Daarnaast zullen ook beursgenoteerde mkb-bedrijven op termijn onder de richtlijn vallen. Bedrijven moeten rapporteren over hun impact op mens en milieu én over de risico’s die duurzaamheidstrends (zoals klimaatverandering of ketenverantwoordelijkheid) vormen voor de onderneming. Deze zogeheten “dubbele materialiteit” vormt de kern van de CSRD en stelt hoge eisen aan dataverzameling, risicobeheer en transparantie.
Deze ontwikkeling heeft directe gevolgen voor het ondernemingsrecht. De duurzaamheidsrapportage maakt onderdeel uit van het bestuursverslag zoals bedoeld in artikel 2:391 BW, hetgeen betekent dat het bestuur verantwoordelijk is voor de inhoud en juistheid ervan. Bestuurders die tekortschieten in het zorgvuldige en integere opstellen van deze rapportage, kunnen in voorkomend geval aansprakelijk worden gehouden. Hierbij is denkbaar dat aansprakelijkheid wordt aangenomen op grond van artikel 2:9 BW (interne bestuurdersaansprakelijkheid) of, jegens derden, op grond van artikel 6:162 BW. In lijn met eerdere jurisprudentie over misleidende financiële verslaggeving is het niet ondenkbaar dat ook duurzaamheidsinformatie in de toekomst het onderwerp wordt van civielrechtelijke procedures.
Daarnaast valt op dat toezichthouders de naleving scherp monitoren. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft reeds kenbaar gemaakt duurzaamheidsverslaggeving te zullen meenemen in haar toezicht op de jaarverslaggeving. Ondernemingen die hierin tekortschieten, lopen dus ook risico op bestuursrechtelijke sancties of reputatieschade.
Voor accountants geldt dat zij onder de CSRD gehouden zijn een assuranceverklaring af te geven bij het duurzaamheidsrapport. In eerste instantie betreft dit een beperkte mate van zekerheid, maar de verwachting is dat dit binnen enkele jaren opschuift naar een redelijke mate van zekerheid. De Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) heeft inmiddels diverse handreikingen gepubliceerd waarin gewezen wordt op de toenemende complexiteit en aansprakelijkheidsrisico’s van deze controlepraktijk.
Het duurzaamheidsverslag is daarmee geen vrijblijvende publicatie meer, maar een juridisch document waarop aandeelhouders, toezichthouders en maatschappelijke organisaties zich kunnen beroepen. De integratie van ESG in governance, risicomanagement en verslaggeving wordt in toenemende mate een vereiste voor behoorlijk bestuur. De Monitoring Commissie Corporate Governance Code heeft in haar herziening van 2022 reeds benadrukt dat duurzaamheid structureel ingebed dient te zijn in de strategie en besluitvorming van ondernemingen.
De CSRD luidt een nieuwe fase in voor het ondernemingsrecht. ESG is geen bijlage meer, maar onderdeel van het juridische fundament. Bestuurders en accountants doen er goed aan deze verantwoordelijkheid niet slechts als formele verplichting te zien, maar als een wezenlijk onderdeel van de maatschappelijke rol van de onderneming.
